Bezpieczny Laos? Zalecenia, UXO, szpitale, szczepienia i przepisy

Zalecenia podróżne i obszary pominięte w tych przewodnikach

Większość Laosu objęta jest zwykłą ostrożnością. Niemcy wydają wskazówki dotyczące podróży i bezpieczeństwa bez ostrzeżenia przed podróżą, Francja obejmuje wzmożoną czujnością cały kraj poza strefą przygraniczną z Mjanmą, a Wielka Brytania odradza podróże tylko do jednej prowincji. Każdy rząd wyznacza własną, węższą granicę; najsurowsze sformułowanie dla każdego obszaru brzmi tak:

Żadna trasa w naszych przewodnikach po Laosie nie wchodzi na te obszary: przewodniki świadomie pomijają Si Phan Don, wyspy na Mekongu tuż powyżej granicy z Kambodżą, oraz Most Przyjaźni IV w Bokeo, a Wientian, Luang Prabang, Vang Vieng, Nong Khiaw, miasto Pakse i wykorzystywane w nich stanowiska na Równinie Dzbanów leżą poza wszystkimi czterema obszarami. W okolicach strefy Złotego Trójkąta w Bokeo, gdzie uzbrojone grupy prowadzą oszustwa związane z zatrudnieniem i handel narkotykami, ludzie zwabieni rzekomo lukratywną pracą byli przetrzymywani w ośrodkach oszustw; dokładnie sprawdzaj każdą ofertę pracy.

Inne rządy mogą wyznaczać szerszą granicę niż te trzy, więc przeczytaj zalecenia własnego rządu przed rezerwacją i ponownie przed lotem; Wielka Brytania ostrzega, że podróż wbrew jej zaleceniom może unieważnić twoje ubezpieczenie podróżne. Jeśli z południowego Laosu jedziesz do Kambodży lub Tajlandii, starannie wybierz przejście lądowe: przejścia między Tajlandią a Kambodżą są zawieszone, a w tamtym rejonie przygranicznym leżą niezdetonowane miny lądowe. Terroryzm nie ma w Laosie niedawnej historii, choć zamachów nie można wykluczyć; trzymaj się z dala od demonstracji i dużych zgromadzeń.

Niewybuchy: trzymaj się głównych dróg i oznakowanych ścieżek

Według niemieckiego MSZ w latach od 1964 do 1973 na Laos zrzucono ponad dwa miliony ton amunicji kasetowej, a z 270 milionów podpocisków szacunkowo 80 milionów nie wybuchło. Niezliczone niewybuchy wciąż leżą poza oznakowanymi ścieżkami, zwłaszcza na wschodzie, a miny lądowe i niewybuchy co roku zabijają pewną liczbę ludzi.

Na terenach wiejskich trzymaj się głównych dróg i zostawiaj metalowe przedmioty tam, gdzie leżą; ryzyko jest większe po gwałtownych powodziach lub osuwiskach w porze monsunowej. Zjeżdżaj z dróg tylko z miejscowym przewodnikiem, zwłaszcza wzdłuż granicy z Wietnamem na dawnym Szlaku Ho Chi Minha, i tylko z przewodnikiem wybieraj się na piesze wędrówki lub do parków narodowych. Na stanowiskach dzbanów pozostawaj w oczyszczonych strefach i na oznakowanych ścieżkach, które opisuje nasz przewodnik po Równinie Dzbanów. Aby zobaczyć, dlaczego te zasady są ważne, odwiedź COPE Visitor Centre w Wientianie: wstęp jest bezpłatny, a wystawa przedstawia historię niewybuchów w Laosie i to, jak wpływają one na życie w kraju.

Numery alarmowe, szpitale i ewakuacja do Tajlandii

W nagłym wypadku dzwoń pod 1191 na policję lub pod 1195 po karetkę. Aby zgłosić przestępstwo w Wientianie, zadzwoń na policję turystyczną pod numer 021 251 128, który zarówno Wielka Brytania, jak i Niemcy podają dla stolicy. Pozostałe numery poniżej dotyczą straży pożarnej, wypadków drogowych, bezpłatnych ochotniczych karetek w Wientianie i dwóch prywatnych szpitali w stolicy:

Każdy, kto przyjeżdża na miejsce wypadku, powinien mieć na sobie mundur Vientiane Rescue lub Lao Red Cross: na miejscach wypadków pojawiały się fałszywe firmy, które pobierały opłaty. Policja często reaguje w ograniczonym stopniu: posterunki bywają zamknięte, a telefony nieodbierane, a funkcjonariusze, którzy przyjadą, mogą poprosić cię o pokrycie kosztów paliwa i telefonu, więc poproś o pomoc personel swojego zakwaterowania.

W każdej poważnej sprawie kieruj się do Wientianu, a potem do Tajlandii, ponieważ w Laosie nie jest możliwe zaawansowane leczenie. Alliance International Medical Centre (Honda Complex, Souphanuvong Road, dystrykt Sikhottabong) przyjmuje pacjentów od poniedziałku do piątku od 08:00 do 20:00 i w soboty od 08:00 do 17:00, obsługuje nagłe przypadki całą dobę z własną karetką i może zorganizować ewakuację do Tajlandii. Niektóre szpitale w Nong Khai lub w Udon Thani (około 60 km od granicy) mogą wysłać karetkę na Most Przyjaźni. Lao Skyway wykonuje ewakuacje medyczne śmigłowcem do Bangkok Hospital z każdej części Laosu (1441 lub 021 513007), na koszt pacjenta lub ubezpieczyciela, ale tylko w ciągu dnia i bez personelu medycznego, a pacjent potrzebuje paszportu ważnego na podróż do Tajlandii. Jeśli leczenie w Tajlandii jest niemożliwe, Francja wskazuje Kasemrad International Hospital (999 450 Years Road, dystrykt Sisattanak), czynny 24 godziny na dobę.

Poza stolicą nie ma niezawodnych placówek dla nagłych przypadków medycznych, a niemieckie MSZ ostrzega, że nawet główne miasta mają ograniczone możliwości. W Wientianie prywatni lekarze udzielają w ciągu dnia doraźnej pomocy w poważnych schorzeniach, a w nocy mogą tego nie robić; w Vang Vieng nie da się leczyć nagłych przypadków internistycznych, pediatrycznych i wielu chirurgicznych; w Luang Prabang szpital prowincjonalny i Lao Hospital for Children mogą w pewnym stopniu leczyć nagłe przypadki. Z odległych obszarów, jak ostrzega ambasada Australii w Wientianie, ewakuacja drogą powietrzną nie zawsze jest możliwa, a transport lądowy może czasem trwać 2 lub 3 dni, w porze deszczowej dłużej.

Dlatego ubezpieczenie jest na pierwszym miejscu. Ewakuację medyczną trudno zorganizować i jest bardzo droga, żadna rządowa strona z zaleceniami nie podaje jej kosztu, a bez odpowiedniej ochrony za leczenie, szpital i lot do domu w zasadzie płacisz z własnej kieszeni, a te koszty mogą szybko pochłonąć wszystkie twoje oszczędności. Kup podróżne ubezpieczenie zdrowotne, które pokrywa ewakuację do Tajlandii drogą lądową lub powietrzną oraz repatriację i obejmuje twoją trasę i aktywności: wypadki motocyklowe, jeśli będziesz jeździć, oraz rafting, kajaki lub tubing w Vang Vieng. Zachowuj rachunki za wszystko, za co płacisz z góry; Kasemrad żąda zapłaty, chyba że ubezpieczyciel przed konsultacją wystawi gwarancję pokrycia kosztów.

Międzynarodowe kliniki, duże szpitale i większe apteki mogą dostarczyć większość leków na receptę, choć w odległych obszarach jest z tym gorzej. Zabierz własne leki w oryginalnych opakowaniach z receptą, na której podano ich nazwy międzynarodowe (generyczne), i kupuj leki tylko w aptekach: leki sprzedawane na ulicy mogą być podrobione.

Szczepienia, malaria i choroby przenoszone przez komary

Umów wizytę w poradni medycyny podróży co najmniej 8 tygodni przed wyjazdem; późniejsza wizyta też ma sens. TravelHealthPro zaleca większości podróżnych szczepienia przeciw WZW A, tężcowi i durowi brzusznemu, a niektórym, zależnie od podróży, wymienia chikungunyę, dengę, WZW B, japońskie zapalenie mózgu, odrę, polio, wściekliznę i gruźlicę; wszyscy podróżni powinni mieć aktualne szczepienie przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR). Szczepienie przeciw żółtej gorączce nie jest ani zalecane, ani wymagane.

Zasada dotycząca polio przy wyjeździe obowiązuje tylko wtedy, gdy zostajesz 4 tygodnie lub dłużej: przy wyjeździe z kraju mogą poprosić o dowód szczepienia wpisany do Międzynarodowego Świadectwa Szczepień lub Profilaktyki (ICVP), podanego od 4 tygodni do 12 miesięcy przed wyjazdem. Niemcy podają, że ta kontrola obecnie nie jest prowadzona, ale noszenie zaświadczenia nic nie kosztuje.

Japońskie zapalenie mózgu występuje w całym kraju przez cały rok, ze szczytem od czerwca do września, a przenoszące je komary kłują od zmierzchu do świtu, głównie na terenach wiejskich. Amerykańskie CDC zaleca szczepionkę przy pobycie przez miesiąc lub dłużej na obszarach występowania choroby, a jej rozważenie przy krótszych wyjazdach z wizytami na wsi, wędrówkami, biwakowaniem lub noclegami w pokojach bez klimatyzacji, siatek w oknach lub moskitier. Wściekłe psy są powszechne, a szczepionki i immunoglobulina przeciw wściekliźnie mogą być w Laosie niedostępne lub dostępne tylko w bardzo ograniczonym zakresie, więc omów szczepienie przedekspozycyjne, jeśli będziesz jeździć na rowerze lub biegać, zostaniesz dłużej niż miesiąc albo będziesz daleko od opieki medycznej, a po każdym ugryzieniu natychmiast idź do lekarza.

Malaria stanowi ryzyko głównie na południu. Amerykańskie CDC zaleca tabletki w sześciu południowych prowincjach: Attapeu, Champasak, Khammouane, Salavan, Savannakhet i Sekong, obejmujących Pakse i płaskowyż Bolaven, a ponowny wzrost liczby zachorowań sprawia, że profilaktyka jest tam szczególnie potrzebna, zwłaszcza dla osób wędrujących: przyjmuj tabletki tak, jak przepisze ci poradnia. Na północy, gdzie CDC odnotowuje rzadkie przypadki, wystarczy ochrona przed owadami, a w miastach Luang Prabang i Wientian CDC nie stwierdza malarii.

Chikungunya, denga, japońskie zapalenie mózgu i zika mogą występować przez cały rok w całym kraju, więc chroń się przed ukąszeniami w dzień i w nocy i śpij pod moskitierą. Zachorowań na dengę przybywa w porze deszczowej, a choroba nie ma leczenia przyczynowego; należy unikać przeciwzapalnych leków przeciwbólowych. Z powodu wirusa Zika kobiety w ciąży powinny omówić podróż z pracownikiem ochrony zdrowia, a kobiety powinny unikać zajścia w ciążę w czasie podróży i przez 2 miesiące po niej.

Woda, jedzenie, napoje, powietrze i upał

Pij napoje butelkowane lub fabrycznie zamknięte albo wodę uzdatnioną przez filtrowanie lub gotowanie i jedz dobrze ugotowane potrawy zamiast surowych warzyw, skorupiaków czy czegokolwiek niedogotowanego. Schistosomatoza stanowi ryzyko w słodkiej wodzie wzdłuż Mekongu i jego dopływów, więc pływaj w hotelowych basenach, które są bezpieczne, a nie w słodkiej wodzie. Po ulewnym deszczu trzymaj się z dala od wody powodziowej, ziemi i błotnistej wody, a każde skaleczenie oczyść, zdezynfekuj i zabezpiecz opatrunkiem. Wąglik wykryto u bydła i bawołów w pobliżu 4 000 Wysp, Pakse i płaskowyżu Bolaven, więc na trasie przez Pakse i płaskowyż Bolaven trzymaj się z dala od zwierząt i dopilnuj, by mięso było dokładnie przegotowane lub wysmażone.

Napoje zawierające metanol spowodowały w Laosie zgony i poważne zatrucia, w tym napoje kupione w licencjonowanych barach, sklepach i hotelach w rejonach turystycznych, a metanolu nie da się wyczuć smakiem ani zapachem. Władze Laosu zakazały sprzedaży i spożywania Tiger Vodka i Tiger Whisky. Kupuj alkohol tylko w licencjonowanych sklepach, nieotwarty, w oryginalnym opakowaniu ze znakiem akcyzy, i odmawiaj domowych destylatów, zwłaszcza tych oferowanych za darmo w prostych kwaterach lub na ulicy, a także darmowych powitalnych kieliszków w barach i klubach.

W porze suchej, od listopada do kwietnia, pożary mogą przynosić na tereny wiejskie gęstszy dym i pył, zwykle z kulminacją między połową marca a połową kwietnia; Francja podaje poziomy pyłu drobnego (PM2.5) bliskie 200 μg/m3. Smog może nasilać choroby serca, płuc i układu oddechowego, przede wszystkim u dzieci, osób starszych i każdego, kto ma już jakieś schorzenie: w najgorsze dni wychodź rzadziej, noś maskę N95 lub FFP2 (najlepiej przywiezioną z domu) i sprawdzaj World Air Quality Index. Temperatury w dolinie Mekongu wahają się od 10 do 40 stopni Celsjusza, więc pij wystarczająco dużo, w najgorętszych godzinach zostań w cieniu i chroń skórę i oczy przed słońcem. Nasz przewodnik po najlepszej porze na podróż zestawia pory roku obok siebie.

Drogi, motocykle, rzeki i pora deszczowa

Drogi są często w złym stanie, a jazda po zmroku znacznie zwiększa ryzyko wypadku, ponieważ pojazdy często nie mają świateł, a zwierzęta gospodarskie wchodzą na jezdnię. Podróżuj lądem za dnia, wybieraj autobusy dzienne zamiast nocnych i uważaj na pijanych kierowców, zwłaszcza wieczorami i w święta. Jeśli jednak jeździsz nocą na rowerze lub motocyklu, trzymaj się uczęszczanych, dobrze oświetlonych dróg i w miarę możliwości miej przy sobie alarm osobisty, zwłaszcza gdy podróżujesz samotnie. Na odcinku Wientian–Vang Vieng autostrady China-Laos Expressway (ograniczenia prędkości od 80 do 120 km/h) niektórzy miejscowi uczestnicy ruchu nie są przyzwyczajeni do takich prędkości; nasz przewodnik po transporcie w Laosie opisuje kolej, dojazdy na stacje i ze stacji oraz loty.

Zastanów się dobrze, zanim wypożyczysz motocykl. Po wypadku drogowym cudzoziemiec płaci odszkodowanie za szkody i obrażenia osób trzecich, nawet jeśli nie zawinił, a paszport jest zwykle zatrzymywany. Wypożyczalnie regularnie żądają paszportu jako kaucji: nie oddawaj go, ponieważ niektóre wypożyczalnie aranżowały kradzież lub uszkodzenie własnych motocykli, zatrzymywały paszporty i żądały wysokich opłat. Wiele umów nie obejmuje kradzieży, wypożyczalnia zwykle żąda co najmniej wartości nowego pojazdu, a policja zwykle nie interweniuje. Kask jest obowiązkowy, a wypożyczalnie mogą go nie zapewniać, więc przywieź własny lub go kup, i miej przy sobie międzynarodowe prawo jazdy razem z krajowym, bez którego jest ono nieważne (dla kierowców z Wielkiej Brytanii wzór z 1949 roku).

Mekong bywa niebezpieczny ze względu na zmienny poziom wody, prądy i ukryte przeszkody: wsiadaj tylko do łodzi, które mają kamizelki ratunkowe i nie są przepełnione. Szybkie łodzie motorowe często ulegają wypadkom, czasem śmiertelnym, więc tam, gdzie to możliwe, wybieraj wolną łódź; Niemcy zauważają, że wolne łodzie kursują na prawie wszystkich trasach. Odcinki między miastami w naszych przewodnikach pokonuje się koleją lub drogą, a rejsy łodzią to jednodniowe wycieczki, takie jak dzień na łodzi po Nam Ou z Nong Khiaw; długa podróż w górę Mekongu w stronę granic z Tajlandią i Mjanmą wchodzi do Bokeo, więc najpierw sprawdź ją w tabeli zaleceń. Rafting, kajaki, tubing i pływanie, szczególnie w Mekongu, wiążą się ze znacznym ryzykiem, a turyści tonęli i odnosili poważne obrażenia. W Vang Vieng, z jego tyrolkami i tubingiem, instalacje są często prowizoryczne i rzadko kontrolowane, a poważne wypadki są regularnie zgłaszane; operatorzy lotów balonem muszą mieć laotańską rejestrację i certyfikat lotnictwa cywilnego.

Pora deszczowa trwa zwykle od maja do października i może potrwać do listopada, a azjatycki sezon tajfunów trwa od czerwca do listopada. Rzeki mogą wezbrać w ciągu kilku godzin, osuwiska nawiedzają drogi górskie, a podróże trwają znacznie dłużej, więc zabierz dodatkową wodę i jedzenie, sprawdź, czy twoje zakwaterowanie jest zabezpieczone przed silnym wiatrem i ulewnym deszczem, i przed podróżą drogową śledź komunikaty władz lokalnych oraz prognozy Mekong River Commission i NDMO. Loty krajowe mogą zostać odwołane w krótkim terminie, jeśli zarezerwuje je zbyt mało pasażerów, więc zostaw zapas czasu przed każdym dalszym połączeniem.

Kradzieże, życie nocne i oszustwa

Drobna przestępczość jest wciąż niska, ale rośnie. Wyrywanie torebek przez złodziei na motocyklach, często nadjeżdżających od tyłu, wyraźnie się nasila i bywa brutalne, zwłaszcza w Wientianie, Luang Prabang i Pakse, a zdarza się też w Vang Vieng. Trzymaj torbę po stronie oddalonej od jezdni, nie pokazuj kosztowności, noś przy sobie tylko gotówkę na dany dzień i trzymaj karty i gotówkę w osobnych torbach, ponieważ drobne przestępstwa zdarzają się też przy bankomatach. Obecnie zgłaszane są również napady z bronią, zwłaszcza nocą; jeśli ktoś cię napadnie, nie stawiaj oporu.

Osoby podróżujące samotnie zgłaszały, że ktoś je zaczepiał i śledził: przejdź tam, gdzie są inni ludzie, i udostępnij komuś swoją trasę. Jeśli chodzi o taksówki, korzystaj z tych zamówionych przez zakwaterowanie lub przez lokalną aplikację taksówkową, taką jak LOCA, którą laotański urząd ds. turystyki wymienia jako wiodącą, sprawdź tożsamość kierowcy i numer rejestracyjny, udostępnij przejazd i uważaj na kierowców na ulicy, którzy twierdzą, że są zarejestrowani w aplikacji.

Przez cały czas miej swoje jedzenie i napoje przy sobie. Zarówno turyści, jak i turystki zgłaszali, że do ich napojów lub jedzenia dosypano narkotyki, w niektórych przypadkach z późniejszą napaścią, a Francja odnotowała w 2023 roku kilka napaści po przyjęciu substancji typu GHB w lokalach nocnych. Oficjalnie nadal obowiązuje godzina policyjna od 23:00, a restauracje i bary muszą zamykać najpóźniej około północy, więc zaplanuj powrót do zakwaterowania najpóźniej na 23:00.

Sejfy w hotelach i pensjonatach niekoniecznie są bezpieczne, więc w miarę możliwości używaj własnej kłódki, pilnuj rzeczy w nocnym transporcie, miej kopię paszportu i elektroniczne kopie dokumentów, a do nietypowych e-maili, powiadomień o wygranych i próśb o pomoc od rzekomych znajomych podchodź podejrzliwie.

Przepisy, na które natykają się odwiedzający

Posiadanie, handel i produkcja jakichkolwiek nielegalnych narkotyków to w Laosie poważne przestępstwa, również w przypadku marihuany. Nawet bardzo mała ilość może skończyć się aresztowaniem, zatrzymaniem i, w razie skazania, długim wyrokiem więzienia; za handel grozi kara śmierci, a jeden skręt często wystarcza do aresztowania i zwykle wysokiej grzywny. Policja robi naloty na lokale popularne wśród cudzoziemców i może zlecić badanie moczu lub krwi, a samo przebywanie w pobliżu osoby zażywającej może zostać uznane za przestępstwo i wykorzystane do wymuszeń.

Stosunki seksualne między cudzoziemcami a obywatelami Laosu, w tym wspólne zamieszkiwanie par bez ślubu, są zakazane, chyba że para zawarła małżeństwo zgodnie z laotańskim prawem rodzinnym. Oficjalna kara to grzywna od 500 do 5 000 dolarów amerykańskich i możliwe więzienie, władze mogą żądać wstępu do pokoi hotelowych, a nocne naloty na kwatery i wymuszenia nie są rzadkością.

Posiadanie, używanie, przywóz, sprzedaż, kupno i wywóz e-papierosów (vape'ów), podgrzewanego tytoniu i sziszy są nielegalne i grozi za nie grzywna lub więzienie. Hazard jest zakazany, a podróżni zostali aresztowani w pociągu za grę w karty, choć nie grali na pieniądze. Fotografuj obiekty wojskowe lub wchodź na ich teren tylko na zaproszenie i nie fotografuj mostów ani lotnisk. Policja i milicja mogą nakładać na sprawców drobnych wykroczeń grzywny do kilkuset dolarów, płatne od razu z bankomatu. Osoba objęta postępowaniem karnym może być przetrzymywana przez długi czas bez dowodów ani zarzutów, a warunki w więzieniach są bardzo złe.

Zakrywaj ramiona i kolana w świątyniach i miejscach kultu, niezależnie od tego, czy jesteś mężczyzną, czy kobietą, a po wizycie przy wodospadzie, rzece lub basenie ubierz się, zamiast chodzić w stroju kąpielowym; w publicznych kąpieliskach kobietom zaleca się noszenie koszulki i szortów na strój kąpielowy. Nie ma prawnych ograniczeń dotyczących związków osób tej samej płci, a pary jednopłciowe są akceptowane z rezerwą, o ile nie okazują tego publicznie.