Derawan-eilanden: schildpadden, Kakabans kwallenmeer en Maratua

Derawan of Maratua: kies je verblijfseiland

Derawan-eiland is klein genoeg om rond te lopen: de eilandenlijst van Wikipedia noemt minder dan 45 hectare. Het bestaat grotendeels uit één dorp waar volgens de Indonesischtalige Wikipedia Bajau wonen, met pensions en het Derawan Dive Resort langs de kust en paalgebouwen boven het rif. Wikivoyage meldt dat de meeste accommodaties door lokale families worden gerund en dat je fietsen en scooters kunt huren langs de weg aan de westkust. Verblijf hier om vanaf het strand te snorkelen, in het dorp te eten en bootkosten te beperken door dagtochten te delen.

Maratua is veruit het grootste eiland van de groep, gebogen rond een brede lagune, met volgens het ministerie van Toerisme vier Bajau-dorpen. Hier liggen de resorts met waterchalets: het ministerie beschrijft de strandchalets en watervilla’s op palen van Maratua Paradise Resort; Wikivoyage noemt ook Nabucco. Duikplekken zijn onder meer Turtle Traffic, bekend om groene zeeschildpadden, en Big Fish Country, dat het ministerie wegens diep water en sterke stroming alleen voor gevorderde duikers geschikt vindt. Het is ook de dichtstbijzijnde basis voor Kakaban, op ongeveer 30 minuten varen.

Kakaban en Sangalaki zijn eilanden voor dagtochten. Het ministerie meldt dat Kakaban geen accommodatie heeft; volgens Wikivoyage woont op Sangalaki alleen natuurbeschermingspersoneel. Kom je laat aan of vertrek je vroeg, dan haalt een nacht in Tanjung Redeb, de hoofdplaats van het regentschap bij de luchthaven, de druk van de bootaansluiting.

Kakaban: zwemmen in het kwallenmeer

Kakaban is een omhooggekomen koraalatol van ongeveer 774 hectare met in het midden een groot brakwatermeer dat van de zee werd afgesloten toen het eiland omhoogkwam. Volgens het ministerie van Toerisme komt de naam van een lokaal woord voor omhelzing, omdat het eiland om het meer heen ligt. Wikipedia beschrijft het meer als maximaal 17 meter diep, omzoomd door mangroven en bedekt met Halimeda-algen, op ongeveer 10 minuten lopen van de kust.

Het meer bevat vier kwallensoorten, waaronder een kubuskwal ter grootte van een vingertop en een omgekeerde Cassiopea; volgens Wikipedia kan geen ervan mensen schaden met zijn netelcellen. Snorkelen is de manier om ze te zien: Wikipedia meldt dat het zicht slecht is, dus de kwallen bij het oppervlak zijn de beloning, eerder dan het uitzicht op de diepte. Het ministerie noemt het meer een natuurreservaat van de overheid. Zwem langzaam, houd je vinnen van de met algen bedekte bodem, til kwallen niet uit het water en volg de aanwijzingen van de rangers.

Buiten het meer is Kakaban heel anders: Wikipedia beschrijft een wand die tot 180 meter afdaalt, met sterke opwelling, neerwaartse stromingen en stromingen die van richting veranderen. Duik hier alleen met een lokale aanbieder die de plek kent.

Sangalaki, schildpadden en manta’s

Het ministerie van Toerisme noemt de Derawan-archipel de grootste Indonesische nestplaats voor groene zeeschildpadden en karetschildpadden. Op Sangalaki, een schildpaddenbeschermingseiland dat het ministerie als natuurrecreatiepark, Taman Wisata Alam, vermeldt, komen groene zeeschildpadden ’s nachts aan land om eieren te leggen. Volgens het ministerie kunnen bezoekers dit in het nestseizoen bekijken. Het water rond het eiland is ook de bekendste mantaplek van de archipel; het ministerie noemt duikplekken zoals Manta Run, Manta Parade en Coral Gardens.

Op Derawan zelf kun je volgens het ministerie schildpadden rond de kust zien en ermee zwemmen; een masker en snorkel zijn vaak voldoende. Houd afstand, laat de dieren zonder drukte naar het oppervlak komen, raak ze nooit aan en ga er niet op zitten. Gebruik geen flits bij vrouwtjes die eieren leggen. Wikipedia meldt dat schildpaddeneieren hier intensief zijn geëxploiteerd; koop ze niet en koop niets van schildpadschild.

Het ministerie meldt dat een gecharterde speedboot meerdere eilanden op één dag kan bezoeken; Kakaban en Sangalaki passen dus in één tocht vanuit Derawan. Het noemt Kakaban ongeveer 20 minuten vanaf Sangalaki en 45 minuten vanaf Derawan. Wikivoyage waarschuwt dat op Kakaban en Sangalaki geen restaurants zijn; spreek lunch en drinkwater voor vertrek af met de boot.

Erheen reizen: vlucht, weg en speedboot

De gebruikelijke toegangspoort is Kalimarau Airport, BEJ, ongeveer 8 kilometer van het centrum van Tanjung Redeb. Toen we op 2026-10-03 controleerden, vermeldde de routelijst van Wikipedia Batik Air vanuit Jakarta en Surabaya, vluchten van verschillende maatschappijen vanuit Balikpapan, Wings Air vanuit Samarinda en een Sriwijaya Air-route vanuit Makassar. Verbindingen met Berau veranderen vaak; bevestig ze bij de maatschappij voordat je de rest van de reis om een aansluiting heen plant.

Vanuit Tanjung Redeb zijn er twee routes naar de eilanden. Het ministerie van Toerisme beschrijft vervoer over de weg naar de haven van Tanjung Batu, gevolgd door 30 tot 45 minuten per speedboot naar Derawan; volgens Wikivoyage duurt de rit ongeveer twee uur. Als alternatief noemt het ministerie ongeveer twee uur per speedboot vanuit Tanjung Redeb, de rivier af en verder naar de eilanden. Boten hebben meestal ongeveer 15 zitplaatsen en kunnen voor een dag langs meerdere eilanden worden gecharterd.

Maratua heeft een eigen kleine luchthaven, RTU. Toen we op 2026-10-03 controleerden, vermeldde Wikipedia alleen Smart Aviation-vluchten vanuit Tanjung Redeb en Samarinda. Het meldde ook dat een Wings Air-dienst die in januari 2026 begon ongeveer twee maanden duurde, omdat de meeste bezoekers de goedkopere speedboot bleven verkiezen. Het ministerie beschrijft ook een route via Tarakan in Noord-Kalimantan, met speedboten vanuit de haven van Tengkayu. Volgens Wikivoyage duurt die oversteek drie tot vier uur.

Zeecondities, geld en feestdagen

Wikivoyage raadt maart tot mei en augustus tot oktober aan om hoge golven, sterke stromingen en slecht zicht te vermijden. Houd ongeacht de maand aan het eind een reservedag vrij: de openzee-oversteken naar Maratua, Kakaban en Sangalaki hangen van het weer af, en een geannuleerde boot op je laatste dag kan je een vlucht kosten.

De eilanden zijn populair onder Indonesische reizigers. Wikivoyage waarschuwt dat hotels en resorts op Derawan en Maratua vol raken tijdens lange feestweekenden; plan eromheen of boek ruim vooraf. Het raadt ook genoeg contant geld aan voor accommodatie, boottochten, duiken en eten, want bankvoorzieningen op de eilanden zijn beperkt.

Een haalbaar plan voor vier nachten

Dit is een redactionele suggestie, geen dienstregeling. Boottijden hangen van de zee en je plaatselijke afspraken af.

• Dag 1 — Aankomst: vlieg naar Tanjung Redeb, reis over de weg naar Tanjung Batu en met de speedboot naar Derawan; snorkel laat in de middag met schildpadden voor het dorp.
• Dag 2 — Kakaban en Sangalaki: een dag met een gecharterde boot naar het kwallenmeer en Sangalaki’s riffen, met lunch en water aan boord.
• Dag 3 — Naar Maratua: steek per boot over, installeer je bij de lagune en snorkel of duik met een lokale aanbieder.
• Dag 4 — Maratua: een duikdag voor gebrevetteerde duikers, of de lagune en een Bajau-dorp voor alle anderen.
• Dag 5 — Vertrek: vaar ’s ochtends terug naar het vasteland en plan de vlucht voor de middag of de volgende dag.